همایش ایرانشناسی

همایش ایرانشناسی در ژاپن برگزار شد

 همایش ایرانشناسی در ژاپن برگزار شد

.

 تهران - ایرنا - همایش ایران‌شناسی در ژاپن با حضور دکتر حداد عادل رییس فرهنگستان زبان و ادب فارسی به صورت مجازی و با حضور اندیشمندان دو کشور برگزار شد.

به گزارش روز شنبه ایرنا از سفارت جمهوری اسلامی ایران در توکیو، در این همایش که به صورت وبیناری و حضوری با مشارکت بنیاد ایرانشناسی، بنیاد سعدی و بخش دیپلماسی عمومی وزارت امور خارجه برگزار شد، ایرانشناسان ژاپنی و ایرانی در مورد بررسی چالش‌های فرا روی ایران‌شناسان سخن گفتند.

براساس این گزارش، ایرانشناسان ژاپنی با حضور در محل سالن فردوسی سفارت جمهوری اسلامی ایران در توکیو و همچنین شخصیت های ایرانی نیز با حضور در  بنیاد ایران شناسی در ایران سخنان خود را در این وبینار و برای شرکت کنندگان مجازی ارایه کردند.

در ابتدای همایش لقمانی کاردار سفارت ایران در توکیو ضمن خیر مقدم و تشکر از حضور اساتید و فرهیختگان و تبریک روز ملی خلیج فارس گفت که در حاشیه همایش جاری و در محوطه بیرونی سالن فردوسی سفارت، نمایشگاهی از حدود ۱۲۰ سند از اسناد تاریخی روابط دو جانبه ایران و ژاپن به همراه تصاویری از نمایشگاه ایران زیبا برپا شده است که اساتید و شرکت کنندگان حاضر در این جلسه و علاقه مندان در روزهای اینده می‌توانند از آن بازدید کنند.

 در این نمایشگاه از جمله اسناد و تصاویری از حضور کشتی نیشیمارو در زمان ملی شدن صنعت نفت ایران در خلیج فارس و حمله انگلیسی‌ها به این کشتی در معرض نمایش قرار گرفته است.

همچنین یک دست‌نوشته ۸۰۰ ساله که کشتی نوردان ایرانی در بندر زیتون یا کوانژو در چین که به یک راهب ژاپنی داده اند نیز به نمایش گذاشته شده است.

دکتر حداد عادل در این همایش در مورد ایرانشناسان ژاپنی و خدمات آنها سخنانی ایراد نمود و از زحمات دکتر هاشم رجب زاده استاد سرشناس ژاپن شناس و ایرانشناس بازنشسته دانشگاه تقدیر و تشکر کرد.

 دکتر علیرضا دلخوش معاون فرهنگی مرکز دیپلماسی عمومی وزارت امور خارجه نیز طی سخنانی گفت که ایرانشناسان ژاپن بسیار جامع نگر هستند و بدون ادبیات فارسی، شعر، هنر و موسیقی و خوشنویسی ایرانشناسی کامل نمی‌شود.

دکتر حسین دیوسالار مشاور وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز طی سخنانی گفت که ایرانشناسی خیلی دیر در ژاپن شکل گرفت و سابقه ای تقریبا ۱۰۰ ساله دارد اما ایرانشناسان ژاپن بسیار عمیق و جامع نگر و دقیق هستند و امروزه از بسیاری از ایرانشناسان غربی دقیق تر و پرکارترند.

سپس خانم دکتر یاماگیشی از دانشگاه میجی و آقایان دکتر هاچی اوشی از دانشگاه مطالعات خارجی، دکتر سوزوکی استاد مرکز تحقیقات جترو، دکتر هاشم رجب زاده استاد سرشناس ژاپن شناس و ایرانشناس بازنشسته دانشگاه، دکتر هاروتا از دانشگاه توکای، دکتر کندو از دانشگاه مطالعات خارجی توکیو و دکتر گل محمدی از دانشگاه تهران در موضوعات مختلف سخنرانی کردند.

  https://irna.ir/xjJgzj

https://www.isna.ir/news/1401021006585/

خلاصه گزارش برگزاری چهارمین نشست از سلسله نشست‌های جهان ایران‌شناسی

با عنوان «ایران‌شناسی در ژاپن»

شنبه مورخ 10 اردیبهشت 1401

 چهارمین نشست از سلسله نشست‌های جهان ایران‌شناسی، با موضوع «ایران‌شناسی در ژاپن»، به‌همت معاونت اطلاع‌رسانی و  همکاری‌های علمی و بین‌المللی بنیاد ایران‌شناسی ؛  وزارت امور خارجه ؛ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی و با پی گیری‌های بخش مطالعاتی سفارت جمهوری اسلامی ایران در توکیو به صورت تلفیقی حضوری – مجازی و با شرکت اساتید ژاپنی ایران شناس در توکیو ( بصورت حضوری )و اساتید و مدیران بنیاد ایران شناسی ؛ معاونت دیپلماسی عمومی وزارت خارجه ، بنیاد سعدی در تهران ( بصورت مجازی ) برگزار شد.

 

 

          این نشست با هدف بررسی پیشینة ایران‌شناسی در ژاپن و تاریخ مطالعات و ارتباطات ایران‌شناسی در این کشور، وضعیت کنونی ایران‌شناسان و نهادهای ایران‌شناسی ژاپن، انتظارات متقابل و چشم‌اندازهای آینده و ارائة راهکارها و هم‌اندیشی در جهت رفع کاستی‌های پیش‌رو در حوزة مطالعات و فعالیت‌های ایران‌شناسی در ژاپن برگزار شد.

این نشست با حضور سرکار خانم‌ها:‌ دکتر شیدا مهنام، معاون اطلاع‌رسانی و همکاری‌های علمی و بین‌المللی بنیاد ایران‌شناسی؛ دکتر یاما گیشی، استاد دانشگاه میجی و آقایان: محمدرضا لقمانی، سرپرست نمایندگی جمهوری اسلامی ایران در توکیو؛ دکتر غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی و رئیس بنیاد سعدی؛ دکتر علیرضا دلخوش، معاون همکاری‌های فرهنگی و سمن‌های مرکز دیپلماسی عمومی وزارت امور خارجه؛ دکتر حسین دیوسالار، نماینده رئیس سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی؛ دکتر هاچی اوشی، استاد افتخاری دانشگاه مطالعات خارجی توکیو؛ دکتر هیتوشی سوزوکی، استاد مرکز تحقیقات و آموزش جترو؛ دکتر هاشم رجب‌زاده، محقق، مترجم و استاد ایران‌شناسی و زبان فارسی در دانشگاه‌های ژاپن و وابسته فرهنگی اسبق ایران در آن کشور؛ دکتر هاروتا، استاد دانشگاه توکای؛ دکترکندو، استاد دانشگاه مطالعات خارجی توکیو؛ دکتر اوتسکا، استاد دانشگاه توکیو و دکتر گل‌محمدی، استاد دانشگاه تهران همراه بود.

 

 

در ابتدای این  نشست خانم دکتر مهنام، معاون اطلاع‌رسانی و همکاری‌های علمی و بین‌المللی بنیاد، ضمن خوشامدگویی به مهمانان و تشکر از حاضران در نشست، برگزاری چنین نشست‌هایی را سبب‌ساز هم‌افزایی بیشتر در پرداختن به ظرفیت‌های فرهنگی، هنری، علمی، اقتصادی و روابط دیپلماتیک میان دو کشور بیان کرد و فرصت مناسبی برای پژوهشگران هر دو کشور، جهت بهره‌بردن از نتایج اینچنین نشست‌های علمی، فرهنگی و دیپلماتیک خواند. بنابر گفتة ایشان دنیای پر از تبعیض و خشونت امروز، بر ضرورت برجسته‌سازی ظرفیت‌های فرهنگی کشورهای متمدن و کهن و شناسایی نقاط اشتراک و نزدیک کردنشان به هم، نیاز دارد و این امر کمکی به صلح و هم‌افزایی مضاعف در عرصة سیاسی و پیشبرد تعاملات و مناسبات بین‌المللی، علم و فناوری، فرهنگ و هنر، ورزش، موضوعات زنان و کودکان و... است و بر روند صلح‌سازی و تنش‌زدایی اثرگذار خواهد بود.

در ادامه، آقای لقمانی، سرپرست نمایندگی جمهوری اسلامی ایران در توکیو، عنوان داشت با توجه به اینکه ایرانشناسی صرفا بر جغرافیای سیاسی فعلی دولت ایران متمرکز نبوده و این ایران، ایران حکومتی و سیاسی امروز نیست ؛ بلکه ایران فرهنگی و تاریخی است  که  شامل تمام جریانات افغانستان، تاجیکستان، ازبکستان، جمهوری آذربایجان و غیره می‌شود ؛ میتوان گفت که ایران شناسی گستره وسیع قلمرو تمدنی ایرانشهری را در بر میگیرد ،و لذا  بدون اشراف بر برخی علوم دیگر از جمله تاریخ ، جغرافی اعم از جغرافیای انسانی و تاریخی  ، سیاست ، جامعه شناسی ؛زبان شناسی ؛  ادبیات و غیره نمی‌توان در این حوزه مطالعه و برداشت صحیحی از تحقیقات  بدست آورد.

 علاوه بر این  ایرانشناسی با اسلام  نیز در هم آمیخته و بدون شناخت و مطالعه در خصوص اسلام ؛ نمیتوان رهیافت مناسبی در حوزه ایرانشناسی تحصیل نمود.

وی همچنین ضمن اشاره به برگزاری روز قدس در سراسر جهان- در روز گذشته (آخرین جمعه ماه مبارک رمضان)- مهمترین مسئله جهان اسلام را فلسطین خواند و گفت استاندارد دوگانه کشورهای غربی و سازمان‌های بین المللی در موضوع نوع برخورد  با آوارگان فلسطینی و همزمان حمایت های بسیار گسترده از آوارگان بحران اوکراین ؛ این نگرانی را در اذهان آزاداندیشان و صلح جویان جهان ایجاد کرده که گویی داشتن چشمان آبی و نژادی غیر مسلمان در دنیا موجب برخورداری این حجم از همدلی و حمایت همه جانبه از گروهی آواره در اوکراین و بی توجهی 75 ساله به نوع دیگر و شدیدتری از آوارگان که با زور و تهدید و حتی جنگ از خانه و سرزمین اجدادی خود بیرون انداخته شدند وجود دارد.  . ایشان همچنین خبر از برپایی نمایشگاه  اسناد روابط دوجانبه با ژاپن و نمایشگاه ایران زیبا  در حاشیة برگزاری این وبینار در «تالار فردوسی» نمایندگی جمهوری اسلامی ایران در توکیو داد و در ادامه کلیپی از این نمایشگاه- به‌صورت مجازی- برای حاضران در نشست به اجرا درآمد.

 آقای دکتر غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی نیز در این نشست به معرفی اجمالی ایران‌شناس ایرانی مستقر در ژاپن، آقای دکتر هاشم رجب‌زاده پرداخت و در ادامه به برخی آثار ایشان در حوزه ایران‌شناسی- از جمله انتشار سلسله کتاب‌هایی با عنوان «گنجینه اسناد فارسی» در ژاپن- اشاره کرد.

 بنابر گفتة ایشان سابقة روابط دیپلماتیک میان ایرانیان و ژاپنی‌ها به 90 سال پیش بازمی‌گردد؛ یعنی از سال 1919، اما در طول 150 سال اخیر و از زمان شاهان قاجار این دو ملت با یکدیگر مراودات تجاری و فرهنگی داشته‌اند. وجود فرهنگ و سنتهای کهن میان هر دو ملت باعث شده تا ایرانیان علاقه‌مند به شناخت ژاپن در ابعاد گوناگون شوند. بر این اساس امروز به معرفی دکتر هاشم رجب‌زاده، ایران‌شناس ایرانی ساکن در ژاپن خواهم پرداخت. وی با بیان اینکه نزدیک به 30 سال است با دکتر رجب‌زاده دوستی دارد و از آثار و مقالات ایشان مطلع است، چنین ادامه داد: «معرفی او را برای خودش مفید نمی‌دانم، اما شناخت او برای ایرانیان را مفید و ضروری می‌دانم. دکتر رجب‌زاده متولد ۱۳۲۰ است و دکتری خود را در رشته تاریخ دانشگاه تهران اخذ کرده است. موضوع پایان‌نامة ایشان به تاریخ ایلخانان مربوط می‌شد و کارش را در وزارت کشور شروع کرده و سپس به وزارت امور خارجه منتقل می‌شود. پس از انقلاب اسلامی از ۱۳۵۹ تا ۱۳۶۱ به عنوان دبیر فرهنگی ژاپن منصوب شد؛ سپس به اوساکا می‌رود و استاد دانشگاه مطالعات خارجی دانشگاه اوساکا می‌شود. آموزش زبان فارسی در دانشگاه اوساکا حداقل ۱۲۰ سال سابقه دارد و دکتر رجب‌زاده ۴۰ سال است در این دانشگاه پاسدار زبان و ادبیات فارسی و ایران‌شناسی است و پیوسته به تألیف کتاب و مقالات درجه اول مشغول می‌باشد.»

 رئیس بنیاد سعدی خاطرنشان کرد: امروز وقتی درباره روابط ایران و ژاپن صحبت می‌شود، معمولاً به قول ایشان استناد می‌شود و علاوه‌بر این، نشان «گنجینه مقدس» را از امپراطوری ژاپن دریافت کرده است. آثار وی در چند حوزه طبقه‌بندی می‌َشود، بعضی از آثار او درباره خود ژاپن است، مثلاً: امپراطوری میجی و تحولات آن.

ایشان همچنین به‌تازگی کتابی که از یک ایران‌شناس آمریکایی تلخیص کرده بود را منتشر کرده است. کار سترگ دیگر ایشان یافتن سفرنامه‌هایی از اواسط دوره قاجار تاکنون است، که ایرانیان و ژاپنی‌ها نگاشته‌اند. دکتر حداد عادل افزود: وی ۵۱ سفرنامه را درباره ایران و ژاپن با ترجمه دو سویه منتشر کرده و اثر دیگر ایشان انتشار یک سلسله کتاب در ژاپن با عنوان «گنجینه اسناد فارسی» است، که شامل اسناد محکمه‌های شرعی و عرفی قدیم در دوران قاجار میشود. تاریخچه گردآوری این گنجینه چنین است که استاد در بازار تهران به اسناد محکمه دوران قاجار در یک کتاب فروشی برمی‌خورد. این اسناد دو قسمت بوده که فرد دیگری نیز بخش اول آن را خریداری کرده بود. دکتر رجب‌زاده آن فرد را شناسایی می‌کند و از وی اسناد را می‌خرد. او این مجموعه را تنظیم و به ژاپنی ترجمه و منتشر می‌کند. 

وی یادآوری کرد: جلد نهم این کتاب به نام «دعاگویان ایل مازندران در دوره قاجار» است که در دانشگاه توکیو منتشر شده است. این اسناد، تاریخ سیاسی، اقتصادی، اجتماعی آن دوران را روشن می‌سازد. همچنین او خانه مسکونی خودش در شهر اوزاکا را به «خانه ایران» تبدیل کرده و این خانه به مرکز تحقیقات در ژاپن تبدیل شده است.

دکتر حداد عادل در پایان به دیگر آثار دکتر رجب‌زاده اشاره کرد و چنین بیان داشت: کتاب دیگر ایشان فهرست ایران‌شناسان در ژاپن است، که منبع موثق دانشگاهی در این زمینه می‌باشد. کتاب دیگر جستارهای ژاپنی در قلمرو ایران‌شناسی است که با مقدمه ایرج افشار منتشر شده است. دکتر رجب‌زاده مسلط به زبان‌های ژاپنی، انگلیسی و عربی است و علاوه‌بر گنجینه سفرنامه‌ها و اسناد،  گنجینه‌ای دیگر درباره دوره ایلخانان و دوره رشید‌الدین فضل‌ا... دارد.

در ادامه، آقای دکتر علیرضا دلخوش، معاون همکاری‌های فرهنگی و سمن‌ها مرکز دیپلماسی عمومی وزارت امور خارجه، به موضوع «ایران‌شناسی پس از اسلام» در ژاپن پرداخت، که خوشبختانه توجه وافی و کافی به این دوره از سوی محققان ژاپنی به خوبی صورت گرفته است.

 

 

بنابر گفتة ایشان، وزارت امور خارجه ایران، در سال ۲۰۱۹ نوداُمین سالگرد روابط تاریخی ایران و ژاپن را جشن گرفت، اما تاریخچه این ارتباط بیش از هزار سال و ورای قرون است. ملت ژاپن دارای سابقه مثبت در مصادیقی همچون: نظم، تربیت و احترام به خانواده، وفای به عهد در اذهان ایرانیان است، که سرمایه ارزشمندی برای مردم ژاپن در ایران محسوب می‌شود. امتیاز ایران‌شناسی در ژاپن، پرداختن به موضوع ایران پس از اسلام است. تدریس ایران‌شناسی در دانشگاه اوساکا از سال ۱۹۲۵ میلادی آغاز شده و با حضور استادان ارزشمندی همچون دکتر رجب‌زاده جایگاه ایران‌شناسی در این دانشگاه تثبیت گشته است.

دکتر دلخوش در ادامه چنین بیان کرد: در کشور ژاپن ۱۴ مرکز زبان و ادبیات فارسی فعال است، که تعداد زیادی آثار ادبیات کلاسیک فارسی ایران، همچون: مولوی، عطار، خیام، سعدی، حافظ شیرازی و از معاصران صادق هدایت، جلال آل احمد و… در آنها ترجمه شده است. در ایران نیز بیش از ۵۰۰ جلد کتاب درباره ژاپن تألیف و یا ترجمه شده، که این آمار جدا از مقالات است.‌

وی در ادامه افزود: ایران‌شناسی بدون زبان و ادبیات فارسی، موسیقی ایرانی، هنر خوشنویسی، نقاشی، هنرهای تجسمی و معماری ابتر و ناقص است. وزارت امور خارجه مفتخر است که در کنار سایر نهادهای فعال در حوزة ایران‌شناسی، تسهیلاتی در حوزه ایران‌شناسی در ژاپن در اختیار پژوهشگران قرار ‌دهد. همچنین معرفی مشوق‌های ایران‌شناسی برای محققان خارجی، از جمله «جایزه بین‌المللی ایران‌شناسی» در دستور کار وزارت امور خارجه قرار گرفته است.

در ادامه این نشست دیگر محققان ایرانی و ژاپنی به بیان نقطه نظرات و دیدگاه‌های خود درخصوص موضوعات نشست پرداختند.

 

 

 

دکتر هاچی اوش از ایرانشناسان بنام ژاپنی که دوران مطالعات ایرانشناسی ایشان مصادف با انقلاب اسلامی ایران در بهمن سال 57 بوده ؛ برخی از  مشکلات خویش در دوران انقلاب به عنوان محقق ایرانشاس را بیان و گفتند که تجربیات خود را در اختیار دانشجویان ایرانشناس جوان ژاپنی قرار داده اند .

 

 

خانم دکتر یاما گیشی ایرانشناس و محقق جامعه شناس  از اساتید برجسته دانشگاه میجی نیز از چگونگی آشنایی و جذب  به فرهنگ و تمدن  ایران مطالبی را بیان و مشکلات خویش در مسیر ایرانشاسی  و برخود ناخوشایند با دست نوشته‌های خویش در زمان خروج از ایران و پاک کردن تمام عکس ها و  یاداشت های تحقیقاتی خود را در هنگام خروج از ایران به عنوان یک خاطره تلخ  بیان کردند .

 

 

 

 

دکتر سوزوکی از ایرانشناسان برجسته ژاپنی و از اساتید مرکز تحقیقات و آموزشی جترو  که در جوامع مختلف علمی ایران  از جمله برنامه  سه شنبه‌های دیپلماسی و دانشکده روابط بین الملل وزارت امور خارجه سخنرانی به زبان فارسی داشته اند ؛ در خصوص انقلاب اسلامی و اثر آن بر شرکت های ژاپنی نکات بسیار مهمی را بیان نمودند .

 دکتر کندو از اساتید برجسته دانشگاه توکیو و برنده جایزه فارابی به بیان پاره ای از  مشکلات ایرانشناسان در ایران پرداخته و گفتند که  در مسیر ایرانشناسی با مسائل و مشکلات فراوانی از جمله عدم پشتبانی مواجه هستند. ایشان عنوان نمودند که  کشورهای دیگر از جمله ترکیه ؛ با کارت دانشگاه توکیو اجازه دسترسی به منابع داده می‌شود ولی در ایران این امر با بروکراسی بسیار انجام میشود.

ایشان به نکته بسیار مهمی اشاره کردند که برخی کشورهای عربی از جمله قطر ، امارات ؛ مصر و عربستان با پرداخت پولهای کلان ؛ کرسی زبان و ادبیات عرب و مطالعات عرب شناسی را در دانشگاههای ژاپن ایجاد نموده اند در حالیکه در حوزه زبان و ادبیات فارسی ؛ هیچ سرمایه گذاری از سوی ایران در دانشگاههای ژلپن برای ایجاد و یا تقویت این کرسی‌ها انجام نشده است.

دکتر اوتسکا از اساتید برجسته ایرانشناسی نیز در خصوص اهمیت ایرانشناسی و مشکلات ایرانشناسان در مواجهه با تحقیقات ایرانشناسی مطالبی  بیان نمودند .

 

 

تهیه کننده : بخش مطالعاتی