گالری تصاویر
پیوندهای مهم
  • پورتال امام خمینی
  • دفتر مقام معظم رهبری
  • ریاست جمهوری
  • معاونت امور مجلس
  • نقشه جامع علمی کشور
  • Ministry of Science, Research and Technology
  • صندوق احیا و بهره برداری از بناهای تاریخی و فرهنگی کشور
ساختار سیاسی

ساختار سیاسی ژاپن

حكومت در ژاپن بصورت سيستم پارلماني مي باشد. در قانون اساسي، پارلمان بعنوان عاليترين نهاد قدرتمند مملكتي و تنها مرکز وضع قوانین کشور تعيين گرديده است. امپراطور تنها بعنوان مظهر کشور و اتحاد مردم       می باشد و كليه اعمال وي در رابطه با امور دولتی بايد با مشورت و تصویب هیات وزیران باشد.

ژاپن داراي دو مجلس « نمايندگان »‌ و « مشاوران » مي باشد. مجلسين به عنوان چكيده و تحقق واقعي و عملي اصل حق حاكميت مردم تلقي گرديده و طبق قانون اساسي، بالاترين ركن قدرت حكومتي و تنها ركن قانونگذاري كشور ميباشند. نخست وزير از بين نمايندگان " مجلس نمایندگان"و از حزبی که اکثریت را دارد انتخاب مي شود. وزرا و اعضای کابینه نیز توسط نخست وزیر و اکثرا از بين نمايندگان پارلمان انتخاب مي شوند.

تقسیم قوا

قانون اساسی ژاپن در ماه می 1947 میلادی تصویب شد كه مبتنی بر سه اصل می باشد:

الف - حاكمیت مردم،

ب - احترام به حقوق بنیادین انسانی

پ - صلح طلبی

به منظور حفظ موازنه قوا ، ساختار دولت به سه بخش مستقل مقننه، مجریه و قضاییه تقسیم شده است. هر یك از این قوا خود دارای نهادها و سازمان های مربوط به خود می باشد.

   قوه مقننه ژاپن

قوه مقننه ژاپن كه به آنDiet می گویند دارای دو مجلس می باشد: مجلس نمایندگان و مجلس مشاوران. دایت تنها نهاد قانونگذاری ژاپن است و اختیارات دیگری نیز دارد. برخی از این اختیارات عبارتند از:

 - بحث و بررسی در مورد بودجه و تصویب آن

-  تصویب موافقتنامه ها و كنوانسیونها

-  انتصاب نخست وزیر

 - ارایه پیشنهاد و اصلاح قانون اساسی

هم چنین هر یك از دو مجلس می توانند به تفحص در مورد فعالیت های دولت بپردازند. برای تصویب یك لایجه توافق هر دو مجلس ضروری می باشد. با این وجود هنگامی كه مواضع دو مجلس در مورد لوایح، بودجه، موافقتنامه ها یا انتصاب نخست وزیر متفاوت باشد تصمیم مجلس نمایندگان، تصمیم مجلس مشاوران را ملغی خواهد كرد.

مجلس نمایندگان

مجلس نمایندگان كه در حقیقت مجلس اصلی ژاپن می‌باشد از این جهت مهم است كه احزاب با بدست گرفتن اكثریت كرسی‌ها درآن می‌توانند زمامداری كشور را به عهده بگیرند. به همین دلیل حق انحلال مجلس توسط نخست وزیر تنها به مجلس نمایندگان محدود شده است. هر چند در ژاپن انتخاب نخست وزیر در دو مجلس نمایندگان و مشاوران انجام می‌گیرد اما اگر نخست وزیر انتخاب شده در دو مجلس متفاوت باشد، نخست وزیری در اولویت قرار می‌گیرد كه در مجلس نمایندگان انتخاب شده است. تنها مجلس نمایندگان ژاپن حق دادن رای عدم اعتماد به هیات دولت را دارد كه دراین صورت، نخست وزیر یا باید همراه با كابینه خود كناره‌گیری كرده و یا مجلس را منحل و انتخابات را برگزار كند.

شرایط نامزدی برای شركت در انتخابات مجلس در ژاپن آسان بوده بگونه‌ای كه هرشهروندی می‌تواند در انتخابات به شكل مستقل نامزد شود. داشتن سن بالاتر از ۲۵سال ( در مورد مجلس مشاوران۳۰سال ) و ملیت ژاپنی از جمله شرایط نامزدی در انتخابات مجلس ژاپن است.

مجلس نمایندگان 465 نماینده دارد و تمامی افرادی که به سن 20 سالگی رسیده باشند حق رأی دادن در انتخابات را دارند. مجلس نمایندگان دارای 17 کمیته دائمی، 9 کمیته ویژه و یک کمیسیون قانون اساسی می باشد. دوره نمایندگی چهار سال مي باشد اما کابينه ژاپن به دنبال پيشنهاد نخست وزير مي تواند به موجب اصول 7 و 45 قانون اساسي آن را منحل کند.

در مقابل مجلس نمايندگان هم براساس همين قانون مي تواند به کابينه دولت راي عدم اعتماد بدهد. بر اساس فصل پنجم قانون اساسي ژاپن، اگرمجلس نمايندگان به کابينه راي عدم اعتماد بدهد يا کابينه بايد به طور دستجمعي استعفا دهد يا اينکه مجلس نمايندگان ظرف ده روز منحل شود. بر اين اساس در مقايسه، مجلس نمايندگان از لحاظ قانوني داراي جايگاه برتري نسبت به مجلس مشاوران است.

چنانچه رأی دو مجلس در خصوص تعین نخست‌وزیر، تدوین بودجه، تنظیم قراردادها و تعیین مدت جلسات مجلس متفاوت باشد، اگر ظرف مدتی معین پس از رأی مجلس نمایندگان، در مجلس مشاوران رأی‌گیری انجام نگردد، رأی مجلس نمایندگان به عنوان رأی دو مجلس در نظر گرفته خواهد شد.

مجلس مشاوران

 این مجلس داراي 242 کرسي است که از میان ژاپنی‌های بالاتر از 30 سال با انتخابات برگزیده می‌شوند. 96 نماينده آن توسط مردم برگزيده مي شوند و 146 کرسي آن به تناسب ميزان آرايي که احزاب مختلف در انتخابات سراسري کسب مي کنند از ميان نامزدهاي معرفي شده احزاب تکميل مي شود.

دوره مجلس مشاوران شش سال است و هر سه سال انتخابات نيمي از اعضاي آن تجديد مي شود و برخلاف مجلس نمايندگان، از سوي کابينه قابل انحلال نيست. بدين ترتيب قانون اساسي ژاپن اين بستر قانوني را فراهم ساخته است که حزبي که بتواند اکثريت کرسي هاي مجلس نمايندگان را بدست آورد، نهاد اجرايي را بدست گيرد و راز قدرتمندي و اهميت احزاب سياسي در اين کشور همين مساله است.

 قوه مجریه

كابینه قدرت اجریی خود را از طریق مبانی قانونی و بودجه اعمال می كند. قوانین و بودجه مذكور توسط پارلمان تصویب شده اند. كابینه در برگیرنده نخست وزیر و وزراء می باشد. آنها به طور مشترك در اعمال قدرت اجرائی خود در برابر پارلمان مسئول می باشند. نخست وزیر توسط پارلمان و از میان حزبی که اکثریت را دارد انتخاب می شود. ژاپن دارای كابینه پارلمانی می باشد. بنابراین سازمان و استمرار آن وابسته به اعتماد می باشد. شرح اختیارات کابینه به شرح ذیل می باشد:

1. اجرای قوانین

2. پرداختن به دیپلماسی خارجی

3. امضاء موافقتنامه ها

4. نظارت بر امور ماموران دولتی

5. تنظیم سند بودجه و تسلیم آن به پارلمان.

6. اجرای دستورالعملهای كابینه

7. تصمیم گیری در مورد عفو عمومی

علاوه بر موارد فوق، كابینه رئیس دیوان عالی را تعیین می كند. كابینه همچنین در امور كشوری به امپراطور مشاوره می دهد.

 قوه قضائیه

قدرت قوه قضائیه در دادگاهها نهفته و این قوه مستقل از دیگر قوا می باشد. دیوان عالی، عالی ترین دادگاه كشور بوده و در حال حاضر در ژاپن هشت دادگاه عالی ، پنجاه دادگاه منطقه ای ، پنجاه دادگاه خانواده و 438 دادگاه بدوی وجود دارد.

دیوان عالی ژاپن متشكل از رئیس دیوان عالی و 14 قاضی می باشد.

 حكومت های محلی

امور حكومت های محلی در دو سطح در ژاپن اعمال می شود:

ا- از طریق استاندار

2- توسط شهرداری های استان: ژاپن در حال حاضر داری 47 استان و 1787 شهرداری می باشد.

همچنین استانداری توكیو خود دارای 23منطقه می باشد.

 وضعیت فعلی احزاب در پارلمان و صحنه سیاسی ژاپن

سیستم حكومتی ژاپن بر اساس فعالیت احزاب سیاسی قرار داشته و احزاب سیاسی نقش تعیین كننده  ای در صحنه سیاست كشور و بویژه در پارلمان این کشور دارند.

درحال حاضر مهمترین احزاب سیاسی فعال در صحنه سیاسی و پارلمان این کشور عبارتند از:

- حزب لیبرال دمكراتیک ژاپن  LDP( به رهبری آقای شینزو آبه ) حزب حاکم ژاپن که پارلمان را در اختیار خود دارد و دولت تشکیل داده است. در ژاپن رهبر حزب حاکم نخست وزیر کشور نیز می باشد.

-  حزب دموکراتیک مشروطه ژاپن ( به رهبری آقای  یوکیو ادانو) حزب رقیب و بزرگترین حزب محالف دولت.

-  حزب امید ( به رهبری یوچیرو تاماکی) حزب رقیب و مخالف دولت.

 - حزب كومیتو ( به رهبری آقای ناتسوئو یاماگوچی ) تنها حزب ائتلافی با حزب حاکم.

- حزب دمكراتیك ژاپن ( به رهبری آقای کوهیه اوتسوکا) حزب رقیب و مخالف دولت.

-حزب كمونیست ژاپن( به رهبری آقای کازوئو شی) حزب رقیب و مخالف دولت.

-  حزب احیای ژاپن ( به رهبری مشترک آقای ایچیرو ماتسوی) حزب رقیب و مخالف دولت.

 

-  حزب لیبرال دمكراتیکLDP، نماینده متنفذترین نیروی سیاسی در ژاپن است. این حزب بطور مستمر،اكثریت ثابتی را در مجلسین ژاپن از زمان تشكیل آن در سال 1955 تا ژوئیه 1993 میلادی حفظ كرد و پس از یك دوره  9 ماهه دوری از قدرت از 1994 میلادی به بعد با ائتلاف با احزاب كوچكتر دولت را تشكیل داده است.

شریكLDP در ائتلاف موجود حزب كومیتو است كه از سوی سازمان بودایی پرقدرت «سوكا گاكی» حمایــت می گردد و برای پیوستن این حزب به دولت و تشكیل دولت ائتلافی ، عده  ای از اعضاء و مسئولین حزب لیبرال دمكراتیک بخاطر مذهبی بودن این حزب ، مخالف چنین ائتلافی می باشند.

حزب دمكراتیك ژاپنDPJ  در تاریخ 1998 تاسیس شد و با پیوستن تعدادی از اعضای حزب لیبرال دموکرات به حزب دموكراتیك ژاپن در در سالهای 2008 و 2009 این حزب عملاً بعنوان دومین حزب بزرگ سیاسی ژاپن در آمد و با تنزل موقعیت احزاب كمونیست و سوسیال دمكراتیك آراء مخالف به سمت حزب دموكراتیك جذب شد. حزب دموکراتیک ژاپن در  انتخابات مجلس نمایندگان در سال 2009 به پیروزی بزرگی رسید و با در اختیار گرفتن اکثر کرسیهای مجلس نمایندگان توانست برای اولین بار بعد از تقریبا 50 سال دولت تشکیل دهد و آقای هاتویاما رهبر حزب به عنوان نخست وزیر انتخاب گردید. اما این حزب به مرور بخاطر عدم اجابت شعارهای انتخاباتی اش و نیز بروز برخی اختلافات  درون حزبی و همچنین فاجعه هسته ای فوکوشیما و انتقادهائی که در مدیدریت این بحران هسته ای به دولت وارد شده بود و عوامل دیگری که در درون حزب خواسته های متفاوتی داشتند  به مرور ضعیف و ضعیفتر شد تا اینکه در دسامبر سال 2012 در انتخابات مجلس نمایندگان شکست خورد و دولت و حاکمیت را پس از گذشت 3 سال و سه ماه مجددا به حزب لیبرال دموکرات واگذار کرد.

بدنبال انحلال مجلس نمایندگان  در سپتامبر 2017 و برگزاری انتخابات زود هنگام، حزب دموکرات تصمیم گرفت نامزدهای خود را در فهرست حزب امید معرفی نماید که این امر منجر به بروز اختلاف و شکاف در حزب دموکرات شد و تعدادی از اعضای آن از این حزب جدا و بصورت مستقل وارد انتخابات شدند و حزب دموکراتیک مشروطه ژاپن را تشکیل دادند.

-  حزب امید. این حزب توسط خانم کویکه استاندار توکیو شکل گرفت. هسته اولیه این حزب " حزب اول توکیو " می باشد که در جریان انتخابات شورای استان توکیو تشکیل و توانست اکثریت را در این شورا بدست آورد. بدنبال این پیروزی خانم کویکه تصمیم گرفت وارد عرصه انتخابات مجلس نمایندگان شود و لذا حزب امید را تاسیس نمود.

تحولات اخير سياسي- پارلمانی

شینزو آبه رهبر حزب لیبرال دموکرات و نخست وزیر ژاپن به منظور تقویت موقعیت خود و حزب حاکم و همچنین پیشبرد برنامه های سیاسی –اقتصادی خود از جمله اصلاح قانون اساسی کشور، در 6 مهرماه 1396 (28 سپتامبر 2017) مجلس نمایندگان ژاپن را منحل نمود و انتخابات زود هنگام پارلمانی در روز30 مهرماه 1396 (22 اکتبر2017) برگزار گردید. در این انتخابات حزب لیبرال دمکرات به همراه حزب موتلف خود، حزب کومیتو به پیروزی رسید و مجددا اکثریت مجلس نمایندگان را احراز نمود. لازم به ذکر است آقاي شينزو آبه ، نخست وزير كنوني،  از حزب  ليبرال دموكرات و نود و ششمين نخست وزير ژاپن است كه در 26 دسامبر 2012 به نخست وزيري رسيده است.

تعداد كرسيهاي احزاب درمجلس نمايندگان پس از انتخابات 22 اکتبر 2017 بقرار ذيل است:

 

حزب ليبرال دمكرات                                                                283          كرسي

حزب دموکراتیک مشروطه ژاپن                                                     55                    "

حزب دمكراتيك ژاپن                                                                 39              "

حزب كومیتو                                                                            29      "              

گروه مستقل ها                                                                        13                     "

حزب كمونيست                                                                      12                 "

حزب احياي ژاپن                                                                    11                 "

حزب امید                                                                             2                    "

حزب سوسيال دمكرات                                                              2                  "

حزب لیبرال                                                                           2                  "

مستقل ها                                                                             17                 "

جمع                                                                                  465       كرسي

 

همچنین تركيب احزاب سياسي در مجلس مشاوران پس از انتخابات 10 جولای 2016 به قرار ذيل است:

 

حزب ليبرال دمكرات                                                             125        كرسي

حزب كومیتو                                                                        25             "

حزب دمكراتيك ژاپن                                                              24      "             

حزب دموکراتیک مشروطه ژاپن                                                  23            "

حزب كمونيست                                                                    14             "

حزب احیای ژاپن                                                                   11            "

ائتلاف امید ( لیبرال و سوسیال دموکرات )                                      6              "

حزب امید                                                                           3              "

باشگاه مستقل ها                                                                   2        "               

صدای مردم                                                                         2               "

نسیم اوکیناوا                                                                        2        "               

مستقلين                                                                             5               "

جمع                                                                                242             "

 

به روز رسانی: خرداد 1397

 

اداره کل ارزیابی و نظارت
سامانه تایید اسناد کنسولی
برای تایید کلیه اسناد کنسولی و دانشجویی اعم از وکالتنامه ، گواهی امضا، تایید مدارک دانشجویی و پزشکی امکان پذیر است
سامانه روادید الکترونیکی
امکان دریافت روادید الکترونیک به صورت برخط در این سامانه تعبیه شده است
سامانه امور کنسولی و ایرانیان
در این سامانه کلیه فرم های کنسولی و قوانین مربوطه درج گردیده است
کليه حقوق اين سايت متعلق است به وزارت امور خارجه جمهوري اسلامي ايران